"Η νύφη του καθρέφτη"
Το λευκό χρώμα απλώνεται με αργές κινήσεις επάνω στον καμβά, οι γραμμές σχεδιάζονται και οι πούλιες τοποθετούνται προσεκτικά, δημιουργώντας μοναδικούς σχηματισμούς.
Το γαμήλιο έθιμο, που αναβιώνει στα πομακοχώρια παρουσιάστηκε στο 12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Το λευκό χρώμα απλώνεται με αργές κινήσεις επάνω στον καμβά, οι γραμμές σχεδιάζονται και οι πούλιες τοποθετούνται προσεκτικά, δημιουργώντας μοναδικούς σχηματισμούς. Η παραπάνω περιγραφή θα μπορούσε κάλλιστα να αφορά τη διαδικασία δημιουργίας ενός πίνακα ζωγραφικής. Όταν, όμως, η λέξη "καμβάς" αναφέρεται σε μια γυναικεία επιδερμίδα, τότε η συγκεκριμένη ιεροτελεστία αποκαλύπτει ένα ιδιότυπο έθιμο.
Ο λόγος για ένα γαμήλιο έθιμο, πομακικής προέλευσης, κατά τη διάρκεια τέλεσης του οποίου το πολύωρο μακιγιάζ μετατρέπει το πρόσωπο της νύφης σε μια λευκή μάσκα, κεντημένη όχι μόνο με πούλιες, αλλά και με πλήθος σημειολογικών αναφορών.
Το συγκεκριμένο έθιμο αναβιώνει μόνο σε ένα χωριό, το Ρίμπνοβο της Βουλγαρίας. Τη διαδικασία τέλεσής του αποφάσισαν να αποτυπώσουν η ερευνήτρια Αγγελική Γιαννακίδου, "ψυχή" του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, και η σκηνοθέτρια, Δέσποινα Πανταζή, έχοντας ως σημείο εκκίνησής τους μία παλιά φωτογραφία.
Το αποτέλεσμα της δουλειάς τους παρουσιάζουν στην ταινία μικρού μήκους "Η νύφη του καθρέφτη", που προβάλλεται στο 12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. "Δεν καταγράφουμε ένα έθιμο, που απλά αναβιώνουν πολιτιστικοί σύλλογοι της Θράκης, αλλά ένα έθιμο που συμβαίνει ακόμα και σήμερα σε ένα πομάκικο χωριό", εξηγεί η Αγγελική Γιαννακίδου.
Το αποτέλεσμα της δουλειάς τους παρουσιάζουν στην ταινία μικρού μήκους "Η νύφη του καθρέφτη", που προβάλλεται στο 12ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. "Δεν καταγράφουμε ένα έθιμο, που απλά αναβιώνουν πολιτιστικοί σύλλογοι της Θράκης, αλλά ένα έθιμο που συμβαίνει ακόμα και σήμερα σε ένα πομάκικο χωριό", εξηγεί η Αγγελική Γιαννακίδου.
Πρωταγωνιστές του ντοκιμαντέρ είναι οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές του εθίμου. "Η δυσκολία ήταν να βρούμε ανθρώπους, που θα πειστούν να μας ανοίξουν την πόρτα για να αποτυπώσουμε όλη τη γαμήλια τελετή, η οποία διαρκεί τρεις ημέρες", τονίζει η κ. Γιαννακίδου. "Για το λόγο αυτό δεν χρησιμοποιήσαμε τεχνητό φωτισμό και πολλές κάμερες, που θα φόβιζαν τους κατοίκους", προσθέτει η Δέσποινα Πανταζή. Η διαδικασία του γαμήλιου μακιγιάζ της παρθένας νύφης διαρκεί αρκετές ώρες. Μόλις ολοκληρωθεί, η νύφη βγαίνει από το σπίτι μαζί με το γαμπρό. Στα χέρια της κρατά ένα καθρέφτη. "Ο καθρέφτης σηματοδοτεί το είδωλο της νύφης, έτσι όπως αυτό δημιουργείται στα μάτια των παρισταμένων", σημειώνει η κ. Γιαννακίδου. Οι κάτοικοι του χωριού που έχουν συγκεντρωθεί στην είσοδο του σπιτιού επευφημούν το ζευγάρι και τότε ο γάμος κορυφώνεται."Στην τελετή δεν παρευρίσκεται ιερέας, ο γάμος γίνεται με τις επευφημίες του κόσμου", διευκρινίζει η κ. Πανταζή. Σημαντικό είναι το γεγονός πως η νύφη, καθ' όλη τη διάρκεια της διαδικασίας, κρατά τα μάτια της κλειστά. Μετά την ολοκλήρωση της τελετής μεταφέρεται στο σπίτι της πεθεράς της, όπου ο γαμπρός της καθαρίζει με γάλα τα μάτια από το μακιγιάζ, προκειμένου εκείνη να τα ανοίξει, "στην καινούρια της ζωή". Κατά τη διάρκεια της ταινίας "Η νύφη του καθρέφτη", την περιγραφή της τελετής και την αφήγηση κάνει μία Πομάκα της ορεινής Ροδόπης. "Η πομάκικη γλώσσα είναι κοινή στη Βουλγαρία και την Ελλάδα. Θέλησα, λοιπόν, την περιγραφή να κάνει μια Ελληνίδα Πομάκα, προκειμένου να ακουστεί η συγκεκριμένη γλώσσα. Με αυτή τη γλώσσα εκφράζονται οι Πομάκοι και αυτή η γλώσσα ήθελα να αποτελέσει το μέσο περιγραφής του εθίμου και των σκέψεων της νύφης", τονίζει η σκηνοθέτρια.
